Hindi lamang umano ang pinsala sa BRP Datu Magat Salamat ang dapat pagtuunan ng pansin matapos itong salpukin ng Coast Guard ng Tsina noong Setyembre 18 sa West Philippine Sea, ayon kay Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia.
Maaaring umabot sa ₱1.4 milyon, batay sa paunang pagtataya, ang gastos sa pagkukumpuni ng barko matapos mapinsala ang mga rehas, metal na suporta at ilang kagamitan sa ibabaw nito habang nagsasagawa ng misyon para tulungan ang mga Pilipinong mangingisda.
Ayon sa Philippine Coast Guard (PCG), sinalpok ng CCG-21585 ang BFAR vessel na nasa humigit-kumulang 54 nautical miles mula sa Palawan. Sinabi ng PCG na sinadya ang pagbangga, bagay na itinanggi naman ng Tsina.
Kinondena ng Department of Foreign Affairs ang insidente at sinabing walang katwiran ang aksyon ng Chinese Coast Guard na naglagay sa panganib sa mga sibilyang tripulante.
Para kay Goitia, mas mahalaga kaysa sa halaga ng pagkukumpuni ang panganib na kinaharap ng mga Pilipinong nagsasagawa ng lehitimong misyon sa sariling karagatan.
“Ang pinsala sa barko ay agarang epekto lamang. Ang mas seryosong usapin ay ang paglalagay sa panganib sa ating mga kababayan habang ginagamit nila ang kanilang lehitimong karapatan sa sarili nating karagatan,” ani Goitia.
Hindi rin umano maihihiwalay ang insidente sa mga pangyayari sa Bajo de Masinloc.
Noong Hunyo, kinumpirma ng National Task Force for the West Philippine Sea ang presensya ng isang 6-by-6-meter Chinese floating platform sa loob ng shoal. Nagprotesta ang Pilipinas at kalaunan ay kinumpirma ng NTF-WPS na inalis na ang platform.
Mas nagpapabigat din sa usapin ang mga ulat tungkol sa isang 15-taong estratehiya ng Tsina na naglalayong palawakin ang presensya nito sa South China Sea, kabilang ang posibleng pagtatayo ng karagdagang imprastrakturang militar.
Gayunman, hindi pa pampublikong kinukumpirma ng pamahalaang Pilipinas ang partikular na alegasyon tungkol sa planong pag-okupa sa mga isla ng Pilipinas o pagtatayo ng ikaapat na military installation sa Bajo de Masinloc.
Ayon kay Goitia, hindi kailangang hintayin ng Pilipinas ang susunod na hakbang ng Tsina bago maghanda.
“Hindi natin kailangang hintayin na sabihin ng Tsina ang susunod nitong hakbang bago tayo maghanda. Tinitingnan natin ang mga nangyayari ngayon. Kung bahagi ito ng mas pangmatagalang pagsisikap na palawakin ang kontrol, kailangang maging matatag ang Pilipinas,” ani Goitia.
Iginiit din niya na hindi dapat isuko ng Pilipinas ang karapatan ng mga mangingisda at barkong Pilipino sa sariling karagatan dahil sa panggigipit ng ibang bansa.
“Hindi natin isusuko ang ating mga karapatan sa sarili nating karagatan dahil lamang sa panggigipit ng ibang bansa. May karapatang mangisda ang ating mga mangingisda. May karapatang maglayag ang ating mga barko. At may tungkulin ang Pilipinas na ipagtanggol ang sarili nitong soberanya at mga karapatan,” aniya.
Sinabi ni Goitia na sa bawat ganitong insidente, hindi lamang barko ang nasisira kundi nalalagay din sa panganib ang buhay ng mga Pilipinong nagpapatupad ng karapatan ng bansa sa sariling karagatan.
Si Dr. Jose Antonio Goitia ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Siya ay nagtapos ng Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD), at may mga advanced degree sa MNSA, MPA, at MBA./ ((BONG SON))